جوان آنلاین: رئیسجمهور کشورمان در پنجمین گفتوگوی خود با نخست وزیر پاکستان، ضمن یادآوری تناقضات رفتاری امریکا، لغو محاصره دریایی ایران و جلب اعتماد ایران را به عنوان پیششرط ورود به هرگونه گفتوگو و مذاکره توصیف و تأکید کرد ایران تحت فشار، تهدید و محاصره وارد مذاکره تحمیلی نخواهد شد.
در شرایطی که ایالات متحده از یکسو سیگنالهایی مبنی بر تمایل به مذاکره ارسال میکند و از سوی دیگر همزمان بر شدت فشارهای میدانی، تحریمها و محاصره دریایی میافزاید، این پرسش اساسی پیش روی جامعه جهانی قرار گرفته است که آیا میتوان از دل چنین تناقضی، مسیر معتبری برای دیپلماسی استخراج کرد؟ جمهوری اسلامی ایران با اتکا به تجربههای پیشین ـ تجربههایی که در آنها بارها «میز مذاکره» نه بهعنوان بستری برای تفاهم، بلکه بهمثابه ابزاری برای فشار و حتی مقدمهای برای اقدامات خصمانه مورد استفاده قرار گرفته ـ اکنون بر این واقعیت تأکید دارد که اعتماد، پیششرط هر گفتوگوی معنادار است، نه محصول آن.
بر همین اساس، پیام تهران روشن و بدون ابهام است: مادامی که سیاستهای دوگانه امریکا ـ یعنی ترکیب دعوت به گفتوگو با اعمال فشار و تهدید ـ ادامه داشته باشد، نهتنها امکان بازسازی اعتماد فراهم نخواهد شد، بلکه هرگونه فرآیند دیپلماتیک نیز از ابتدا با تردید و بیاعتباری مواجه خواهد بود. از نگاه ایران، این واشینگتن است که باید نخستین گام را در مسیر اصلاح این وضعیت بردارد؛ گامی که نه در سطح گفتار، بلکه در عرصه عمل و با نشانههای ملموس اعتمادساز تعریف میشود.
لغو محاصره دریایی و توقف اقدامات خصمانه، میتواند بهعنوان حداقل اقدام لازم برای نشان دادن حسن نیت تلقی شود؛ اقدامی که اگر محقق نشود، هر دعوتی به مذاکره در فضای فشار، بیش از آنکه نشانهای از اراده سیاسی باشد، بهعنوان بخشی از یک عملیات روانی تعبیر خواهد شد.
تناقض امریکاییها در نظر و عمل
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، و آقای شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، در پنجمین گفتوگوی تلفنی خود پس از تهاجم تجاوزکارانه امریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان، آخرین وضعیت تحولات سیاسی و میدانی، روند تثبیت آتشبس و پیگیری ابتکارهای دیپلماتیک در اسلامآباد را مورد تبادل نظر و بررسی قرار دادند.
رئیسجمهور در این گفتوگوی تلفنی، با اشاره به ضرورت شکلگیری فهم و ادبیات مشترک میان طرفهای ذیربط برای عبور از شرایط موجود، تصریح کرد: «دستیابی به یک نگاه مشترک و ایجاد بسترهای لازم برای شکلگیری گفتوگوی مؤثر، پیششرط هرگونه پیشرفت در مسیر حلوفصل مسائل جاری است.» پزشکیان با اشاره به اقدامات اخیر امریکا در تشدید محدودیتهای میدانی و دریایی علیه جمهوری اسلامی ایران، این اقدامات را مانع جدی در برابر هرگونه فرآیند اعتمادساز و پیشبرد دیپلماسی توصیف کرد و گفت: «در شرایطی که از یکسو پیامهایی در خصوص گفتوگو و مذاکره مخابره میشود، همزمان تشدید محاصره دریایی و استمرار فشارهای عملیاتی، عملاً فضای لازم برای شکلگیری اعتماد متقابل را مخدوش میکند.» رئیسجمهور با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نبوده و هیچگاه خواهان توسعه ناامنی در منطقه نیست، افزود: «با این حال، استمرار اقدامات خصمانه امریکا از جمله محاصره دریایی، با ادعاهای اعلامی این کشور درخصوص تمایل به حلوفصل سیاسی همخوانی ندارد و همین تناقض، سطح بیاعتمادی را در میان ملت ایران و میان مسئولان جمهوری اسلامی ایران افزایش داده است.»
دکتر پزشکیان خاطرنشان کرد: «ملت ایران اکنون این پرسش جدی را مطرح میکند که اگر روند فعلی همچون دفعات قبل فریبی برای تهاجم مجدد نیست و اراده برای دیپلماسی وجود دارد، توسل همزمان به فشار، محاصره و اقدامات خصمانه با چه توجیهی دنبال میشود؟»
رئیسجمهور تصریح کرد: «جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که مسیر مذاکرات صرفاً زمانی میتواند به نتایج ملموس منتهی شود که طرف مقابل به جای سیاست تهدید، فشار و تحمیل، رویکرد اعتمادسازی و احترام متقابل را در پیش گیرد؛ چراکه ایران در چارچوب اصول شناختهشده حقوق بینالملل و مقررات جهانی، صرفاً بر استیفای حقوق مشروع ملت خود تأکید دارد و مطالبهای فراتر از این چارچوب مطرح نکرده است.»
شرط لازم برای بازسازی حداقلی اعتماد
دکتر پزشکیان در ادامه توقف روندهای خصمانه و اطمینانبخشی نسبت به عدم تکرار بدعهدی، نقض تعهدات و اقدامات تعرضآمیز در میانه گفتوگو را شرط لازم برای بازسازی حداقلی اعتماد و فراهم شدن زمینه حلوفصل موضوعات اختلافی عنوان کرد. رئیسجمهور همچنین افزایش تحرکات نظامی و اعزام نیروهای جدید امریکایی به منطقه را در تعارض آشکار با ادعای پیگیری راهحل سیاسی دانست و گفت: «چنانچه اراده واقعی بر حل مسئله استوار باشد، تشدید حضور نظامی و اقدامات خصمانه، صرفاً بر پیچیدگی شرایط افزوده و فضای گفتوگو را با اخلال مواجه میسازد.» پزشکیان با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران همچنان از هر مسیر منطقی، عادلانه و مبتنی بر احترام متقابل استقبال میکند، از پاکستان و سایر کشورهای اسلامی خواست برای برقراری صلح در منطقه با استفاده از ظرفیتهای سیاسی خود، امریکا را به سمت یک چارچوب گفتوگوی مسئولانه، بهدور از فشار، تهدید و مطالبات نامتوازن سوق دهند. رئیسجمهور همچنین از رایزنیهای فشرده نخستوزیر پاکستان با ترکیه، قطر و عربستان سعودی برای کمک به صیانت از آتشبس و کاهش تنشهای منطقهای قدردانی و ابراز امیدواری کرد این تلاشها به تثبیت آرامش و صلح در منطقه منجر شود. دکتر پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: «توصیه روشن ما به امریکا این است که برای فراهم شدن بستر حلوفصل مسائل، ابتدا موانع عملیاتی از جمله محاصره را کنار بگذارد، چراکه جمهوری اسلامی ایران تحت فشار، تهدید و محاصره وارد مذاکره تحمیلی نخواهد شد.» رئیسجمهور همچنین از نقشآفرینی فعال نخستوزیر پاکستان و نیز پیگیریهای مستمر آقای عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، در مدیریت تماسها، انتقال پیامها و مساعدت برای استقرار صلح و امنیت در منطقه صمیمانه قدردانی کرد.
دولت و ملت پاکستان در کنار ایران
نخستوزیر پاکستان نیز در این گفتوگو ضمن ابلاغ سلامها و احترام خود به رهبر معظم انقلاب و ملت ایران، از اعزام دکتر عراقچی به پاکستان و گفتوگوهای تفصیلی انجامشده در اسلامآباد قدردانی کرد و گفت: «پیامهای تهران با دقت دریافت، استماع و درخصوص جزئیات آن گفتوگوهای مفصلی انجام شده است.» شهباز شریف با تأکید بر اینکه اعتماد جمهوری اسلامی ایران به پاکستان برای اسلامآباد مایه افتخار است، اظهار داشت: «اطمینان میدهم پاکستان در این مسیر همه ظرفیت خود را برای کمک به دستیابی به یک نتیجه شرافتمندانه و پایدار به کار خواهد گرفت.» نخست وزیر پاکستان با اشاره به همبستگی گسترده افکار عمومی پاکستان با ملت ایران افزود: «ملت پاکستان با دقت و حساسیت تحولات را دنبال میکند و در کنار ملت ایران ایستاده است؛ شجاعت، ایستادگی و تابآوری مردم ایران مورد تحسین همه ماست.» شهباز شریف ضمن محکومیت شدید تجاوزات صورتگرفته علیه جمهوری اسلامی ایران، تصریح کرد: «موضع پاکستان از ابتدا روشن بوده و ما با شدیدترین ادبیات، این حملات را محکوم کردهایم.»
ایران با فشار و جنگ وادار به تسلیم نخواهد شد
نخستوزیر پاکستان در ادامه سه واقعیت اساسی در خصوص نظام جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران را مورد تأکید قرار داد و گفت: «نخست آنکه جمهوری اسلامی ایران با فشار و جنگ به تسلیم وادار نخواهد شد؛ دوم آنکه ملت ایران سطح کمنظیری از مقاومت و تابآوری از خود نشان دادهاند؛ و سوم آنکه هرگونه تصور درباره تغییر رژیم سیاسی ایران، تصوری غیرواقعبینانه و فاقد امکان تحقق است.» شهباز شریف با ابراز همدردی نسبت به شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، جمعی از فرماندهان، شخصیتها و کودکان بیگناه ایرانی، خاطرنشان کرد: «با وجود این خسارات سنگین، اکنون ضروری است همه ظرفیتها برای رسیدن به صلحی عادلانه و پایدار فعال شود.» شهباز شریف افزود: «پاکستان بههیچوجه بهدنبال ترتیباتی نیست که در آن شأن، شرافت و کرامت ملت ایران مخدوش شود. با این حال، باید به یک راهحل سیاسی دست یافت که ضمن حفظ منزلت ایران، مسیر توسعه، ثبات و شکوفایی را برای جمهوری اسلامی ایران و کل منطقه تضمین کند.»
نخستوزیر پاکستان همچنین با اشاره به سفر سهروزه عاصم منیر به تهران و تماسهای فشرده وی با طرفهای مختلف، گفت: «فرمانده ارتش پاکستان بهصورت خستگیناپذیر در حال پیگیری مسیرهای لازم برای تمدید آتشبس، حفظ کانالهای ارتباطی و نزدیکسازی دیدگاهها جهت دستیابی به توافق بوده است.» شهباز شریف تصریح کرد: «مقطع کنونی از حساسیت زمانی بسیار بالایی برخوردار است و باید از این فرصت با تدبیر و درایت همیشگی ایران برای تثبیت صلح و جلوگیری از بازگشت تنش استفاده حداکثری کنیم.» نخست وزیر پاکستان در پایان با تأکید بر اینکه دیدگاههای مطرحشده از سوی رئیسجمهور ایران را منطقی، متوازن و واقعبینانه میداند، گفت: «ما نیز معتقدیم جمهوری اسلامی ایران خواهان جنگ نیست، بلکه بهدنبال صلحی مبتنی بر انصاف، برابری و بهدور از هرگونه فشار است.»
